Matičnjak (Melissa officinalis)

normal_002-melissa-officinalis

Matičnjak je trajna zeljasta biljka visoka 70-150 cm s razgranjenom stabljikom koja nosi nasuprotno smeštene jajaste listove nazubljenih rubova. Biljka ima karakterističan i prilično intenzivan miris po limunu, koji potiče od jedinjenja iz eteričnog ulja. Iznenađuje da, bez obzira na intenzivan miris, matičnjak zapravo sadrži vrlo malu količinu eteričnog ulja, koje je zbog toga veoma skupo. Matičnjak cveta belim cvetovima dvousnat koji se nalaze u pazušcima gornjih listova. Za lekovite potrebe koristi se nadzemni deo biljke, a najčešće su to samo listovi koji se prikupljaju pre cvetanja i zatim suše na otvorenom.

Matičnjak je otporna biljka koju su iz južne Evrope stari Rimljani proširili u severnije delove. Melisa je grčki naziv za pčelu što nam otkriva da je upravo ta biljka neodoljiva pčelama. Zbog toga je matičnjak cenjen u svetu pčelarstva. Ta se biljka od davnina cenila zbog svojih sedativnih svojstava, a Avicena ju je preporučivao za vedro raspoloženje i kod srčanih problema. Plinije u svom delu Historia naturalis spominje matičnjak kao korisnu biljku kod uboda insekata, bolova u želucu i bolnih menstruacija. Matičnjak se već vekovima upotrebljavao za jačanje slabog organizma , a Paracelzius je matičnjak stavljao u svoj ” eliksir života “. U Francuskoj je matičnjak bio važan sastojak “karmelićanske vodice”, kolonjske vode koju su od 1611. godine izrađivali sveštenici. Ta vodica nije bila samo divnog mirisa i služila za parfemisanje, već se koristila i za zdravstvene potrebe te je još i danas deo mnogih kućnih apoteka u francuskim domovima.
U većini kultura matičnjak je poznat kao biljka koja se upotrebljava najčešće u obliku čaja i obloga.
Čaj se koristi za bolesti srca, želuca, astme, nervoze i problema sa polnim sistemom, a obloge pomažu kod čireva i rana koje teško zarastaju te deluju protiv reumatskih bolova. Čaj od matičnjaka i majorana koristio se u litvanskim selima za poboljšanje pamćenja, a špansko istraživanje iz 2001. godine potvrdilo je efikasnost matičnjaka protiv gubitka koncentracije i preterane aktivnosti kod dece. Iste godine nemački istraživači potvrdili su efikasnost matičnjaka kod probavnih tegoba .

Matičnjak je veoma korisna biljka kod problema sa spavanjem, nervozom i blagom depresijom, a istraživanja u Iranu 2003. godine pokazala su da smanjuje uznemirenost i ublažava simptome kod blage i srednje jake Alchajmerove bolesti.
Biljka sadrži veoma malu količinu eteričnog ulja, a za terapijsko delovanje biljne droge važniji su flavonoidi, fenolne kiseline (kafena i ruzmarinska kiselina), terpenske kiseline i poliuronske sluzi. Matičnjak stimuliše rad probavnog sistema, deluje protivupalno, simpatolitički, spazmolitično i smirujuće. Uzima se u obliku čaja tri puta na dan nakon jela, a još je bolje uzimati SIPF ekstrakt matičnjaka. SIPF je francuski naziv za integralni rastvor svežeg lekovitog bilja . Dobija se tako da se biljka odmah nakon branja smrzava tečnim azotom , melje i zatim odmrzava, prelije alkoholom i iscedi. Takav oblik tinkture je važan jer su očuvane veće količine lekovitih supstanci, posebno eteričnog ulja koje se gubi sušenjem.

Eterično ulje dobija se parnom destilacijom biljke koja nije u cvatu. Za dobijanje jednog kilograma eteričnog ulja potrebno je 5-16 tona sveže biljke, čime nadmašuje čak i eterično ulje ruže koje je u svetu aromaterapije široko poznato kao izuzetno dragoceno i skupo. Zbog toga se eterično ulje matičnjaka često kopira eteričnim uljima limuna, limunske trave, citronele i liceje ili se u procesu destilacije smesi od 30% matičnjaka dodaju limun, limunska trava ili citronela. Takvo ulje nema isto delovanje kao čisto originalno ulje matičnjaka pa treba pripaziti da se ulje kupuje od proverenih proizvođača.

Eterično ulje matičnjaka sadrži 30% aldehida nerala i geraniala, seskviterpene, kumarin eskuletin i estere geranil acetat, neril acetat i citronelil acetat.

Eterično ulje deluje izrazito anksiolitički i protivupalno, a korisno je kod nesanica, histeričnih napada, teskobe, loše probave i ubrzanog rada srca, pogotovo ako im je uzrok preterano izlaganje stresu. Preporučljivo je koristiti ga u niskim koncentracijama i mešati s eteričnim uljima sličnog delovanja.

Matičnjak se može uzgajati u vlažnoj zemlji na sunčanom ili blago zasenjenom mestu . Uzgoj je moguć semenom ili reznicama, a sadi se u jesen ili proleće.

Jedan komentar za “Matičnjak (Melissa officinalis)

  1. Miroslav Nikolic

    Veoma ste mi dragi, sve ste lepo napisali o maticnjaku, ali nemojte se naljutiti, molio bih vas da uklonite sliku ovog cveta sa sitnim zutim cveticima da ne bi izazvala zabunu kod citaoca i da citalac ne bi pomislio da je to maticnjak, i da umesto ove slike postavite sto verniju sliku maticnjaka, kojih slika, posebno na stranim sajtovima, ima bezbroj i vrlo su verne biljci u prirodi. Meni ovaj vas cvet lici na hajducicu, ali onu sa upravo ovakvim zutim cveticima.
    S postovanjem,

Ostavite komentar

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Posalji

Možete koristiti ove HTML oznake i atribute: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>